ما همه چيز را با مقياس‌هاى زمانى و مكانى اندازه‌گيرى مىنماييم ، او به هيچ وجه تحت مقياس و اندازه نمىآيد ؛ ما آن چه ديده‌ايم يا جسم است و يا خواص اجسام ، كه داراى زمان و مكان و تحت شرايطى وجود پذيرفته است ، در حالى كه او نه جسم است و نه از خواص اجسام ؛ نه زمان دارد و نه مكان ؛ تحت هيچ‌گونه شرايطى نيست و چيزى بر او حكومت نمىكند . از اين رو درك حقيقتى اين چنين ، براى بشر محدود محال و ممتنع است . « وَهُوَ بِكُلِّ شَىءٍ عَلِيمٌ » : او بر همه چيز آگاه است . زيرا همهء موجودات جهان مصنوع و مخلوق او هستند ، او همه را از نيستى به دايرهء هستى وارد ساخته و دقيق‌ترين نظام به آن‌ها بخشيده است ، با اين وضع چگونه مىشود كه از حقيقت مصنوع خود آگاه نباشد ؟ ! به بيانى روشن‌تر ، موجودات جهان همان‌طورى كه گواه بر وجود محدث و پديد آرنده خودشان هستند ، نظم و ترتيب شگفت‌آور هر موجودى گواه بر عقل و درايت و علم صانع آن‌ها نيز هست ؛ زيرا مادى و الهى هر دو حوادث و پديده‌هاى طبيعى را به يك علت اولى مىرسانند ؛ ولى اختلاف در اين است كه آيا علت اولى همان ماده و اتم‌هاى بىشمار بىعلم و فاقد ادراك است يا موجودى است متصف به علم و درايت ؟ نظم موجودات نظر اول را باطل كرده و اثبات مىكند كه مادهء مجرد از علم و شعور نم يتواند دستگاهى - ولو كوچك - را به وجود آورد كه در آن ، همه‌گونه نظم پيش‌بينى شده باشد . خلاصه نظام هر ورقى از اوراق هستى ، هر برگى از نباتات ، هر اتمى از اتم‌هاى بىشمار ، هر ذره‌اى از ذرات وجود انسان ، هر سلولى از سلول‌هاى جانداران ، هر سياره‌اى از ستارگان ، كه همگى روى